Dołącz do czytelników
Brak wyników

Traceability, gdy atakuje sól wypadowa

Baza wiedzy | 9 czerwca 2021 | NR 2
0 91

Pamiętają Państwo ubiegłoroczną panikę związaną z bakteriami E. coli czy kiełkami albo aferę z solą wypadową w produktach spożywczych w tym roku? Choć wymóg śledzenia ruchu i pochodzenia żywności w łańcuchu dostaw nie jest na polskim rynku nowością, firmy z sektora FMCG nie zawsze radzą sobie z jego spełnieniem. W Polsce nie ma też narzędzi wspierających wycofywanie towarów z rynku. Odpowiedzią na ten problem jest traceability.

Traceability to zdolność śledzenia (odtworzenia historii) przepływu dóbr w łańcuchach i sieciach dostaw wraz z rejestracją parametrów identyfikujących te dobra oraz wszystkie lokalizacje objęte przepływem. Traceability nie oznacza jednak, że każdy partner w łańcuchu musi przechowywać i publikować wszystkie informacje o śledzonych produktach. Podmiot będący źródłem informacji o śledzonej jednostce, jak i jej odbiorca muszą jednak komunikować się i przechowywać w swoich systemach informacje identyfikujące chociaż jeden wspólny poziom śledzonej jednostki. Poprzez gromadzenie i wymianę informacji na temat jednego poziomu identyfikacji możliwe jest dotarcie do informacji powiązanych z innymi poziomami. Jeżeli np. odbiorca przesyła dostawcy dokument zamówienia, podaje wówczas informację identyfikującą produkt jednostkowy (detaliczny), który będzie dostarczony w opakowaniach zbiorczych ułożonych na paletach. Odbiorca, otrzymując fizycznie towar, poprzez odczytanie informacji na jednostce detalicznej identyfikuje, co otrzymał, jednak dzięki właściwemu powiązaniu informacji np. w systemach informatycznych, w dokumentach powinien „wiedzieć”, w ilu np. opakowaniach zbiorczych ten produkt będzie dostarczony, jaki jest nr partii i data przydatności do spożycia dostarczonego towaru itp. W ten sposób możliwe jest zapewnienie właściwego przepływu informacji w relacjach śledzenia wstecz i do przodu.

 

Traceability, czyli…

...zdolność śledzenia (odtworzenia historii) przepływu dóbr w łańcuchach i sieciach dostaw wraz z rejestracją parametrów identyfikujących te dobra oraz wszystkie lokalizacje objęte tym przepływem. Zapewnienie bezpieczeństwa dostarczanych na rynek produktów wiąże się z rejestrowaniem i gromadzeniem danych na ich temat na każdym etapie łańcucha dostaw żywności, a więc na poziomie każdego z przedsiębiorstw biorących udział w tym łańcuchu. System GS1 posługujący się globalnymi standardami w zakresie oznaczania jednostek i przepływu informacji ma niezbędne narzędzia pozwalające spełnić to założenie. W Polsce badaniami i wdrożeniami traceability zajmuje się Instytut Logistyki i Magazynowania w Poznaniu.


Najczęściej system śledzenia ruchu i pochodzenia produktów wykorzystywany jest do lokalizowania wadliwej lub niebezpiecznej żywności, farmaceutyków lub innych niebezpiecznych dla klientów produktów znajdujących się w obrocie. W niektórych przypadkach możliwość szybkiego i łatwego od strony technicznej wycofania jednostki lub grupy jednostek z rynku może uratować komuś życie. Wycofanie produktów w odpowiednim czasie redukuje także potencjalne straty finansowe i pozwala zachować zaufanie konsumentów do jakości ich ulubionych marek. Jeżeli bowiem producenci rzetelnie będą zarządzać procesem wycofania towarów z rynku, a tym samym minimalizować ryzyko dotarcia do klienta produktów potencjalnie nieprzydatnych do spożycia, konsumenci pozostaną przy produktach tychże producentów, uznając je za „bezpieczne”. 

 


Obecnie na rynku polskim nie ma narzędzi wspierających działania w obszarze zarządzania kryzysowego i wycofywania towarów z rynku. Istniejące systemy nadzoru bezpieczeństwa produktów żywnościowych: RASFF, i innych: RAPEX, są systemami wspomagającymi działania władz a nie przedsiębiorstw.

Jak to działa


Na prawidłowe traceability produktów składa się traceability wewnętrzne: dane przechowywane wewnątrz przedsiębiorstwa, związane z pochodzeniem surowców, numery dostaw użytych do konkretnej partii produkcji, warunki otoczenia panujące podczas magazynowania i produkcji, sprzęt oraz personel na różnych etapach procesów produkcji i przechowywania, środki czystości użyte do mycia sprzętu itd. Dane te najczęściej przechowywane są w wewnętrznych systemach informatycznych firm oraz w kartotekach papierowych. Drugim elementem traceability wiążącym uczestników łańcuchów jest traceability zewnętrzne, czyli dane o produktach, które są przekazywane pomiędzy uczestnikami łańcuchów dostaw. Są to przede wszystkim informacje związane z identyfikacją produktów połączone z numerem serii produkcyjnej oraz datą produkcji (w przypadku większości towarów spożywczych czy chemicznych jest to data przydatności do spożycia czy też użycia, z której wynika data produkcji). Dane te występują na opakowaniach jednostkowych produktów a także w dokumentach i komunikatach elektronicznych przesyłanych między ogniwami łańcucha dostaw. Dla procedury realizowanej w sytuacji zagrożenia związanej z zablokowaniem sprzedaży oraz wycofaniem towaru z rynku wystarczą dane dostępne w traceability zewnętrznym oraz powiązanie ich z odpowiednimi uczestnikami łańcuchów dostaw. Natomiast dla procedury, której celem jest wykrycie przyczyn skażenia towarów, potrzebne jest traceability wewnętrzne, a więc wgląd w dane przechowywane wewnątrz przedsiębiorstw.
Na rynku polskim znajduje się wiele rozwiązań informatycznych, które w ramach oferowanej funkcjonalności oprogramowania zapewniają spełnienie wymogu traceability. Jednak przyglądając się tymże produktom, można odnieść wrażenie, że często wspomniana funkcjonalność jest tylko dodatkiem, za pomocą którego produkt zyskuje szersze grono potencjalnie zainteresowanych jego kupnem firm. Takie marginalne traktowanie funkcjonalności traceability w oprogramowaniu służącym do zarządzania produkcją, magazynowaniem lub generalnie firmą sprawia, że jest to nierzadko rozwiązanie martwe lub nieefektywne. 
Na podstawie kilku lat badań prowadzonych zarówno w Polsce, jak i w grupach międzynarodowych, a także przy realizacji wielu projektów doradczych i wdrożeniowych odnośnie systemów traceability w przedsiębiorstwach można zaryzykować tezę, że o poziomie jakości systemu traceability w firmie świadczy efektywność działań wynikających ze skutecznego wycofania towarów z rynku.

Traceability modelowo


Jakie zatem funkcje powinien realizować modelowy system traceability? Aby móc efektywnie wycofać towar z rynku, system traceability działający w firmie powinien:
 realizować funkcje traceability przy okazji obsługi prostych czynności magazynowania, a także produkcji (przyjęcie i wydanie do i z produkcji) – system powinien działać w tle i w razie konieczności (analiza ryzyka, sytuacja kryzysowa) powinien za pomocą wbudowanego mechanizmu generować odpowiednie informacje (w formie raportu) i reagować automatycznie w zakresie blokowania, komunikacji z partnerami handlowymi i Centrum Zarządzania Kryzysowego (CZK);
 obsługiwać reakcję na kryzys:
 poprzez zablokowanie przed dalszą dystrybucją wszystkich opakowań zawierających produkt uznany za wadliwy w granicach danej partii produkcyjnej;
 poprzez automatyczny „alarm” wszczęty np. drogą e-mailową lub za pomocą Elektronicznej Wymiany Danych (EDI) w formie powiadamiania odbiorców, którzy otrzymali produkty pochodzące z wadliwej partii produkcyjnej, np. w postaci listy numerów jednostek logistycznych;
 poprzez automatyczny „alarm” wszczęty np. drogą e-mailową lub EDI w formie powiadamiania dostawców, którzy dostarczyli surowce wykorzystane do wyprodukowania wyrobów gotowych, a które pochodzą z określonej partii produkcyjnej;
 poprzez automatyczny „alarm” wszczynany np. drogą e-mailową w formie powiadamiania CZK o szczegółach wycofywanych partii produkcyjny...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy