Dołącz do czytelników
Brak wyników

Rady na logistyczne odpady

Baza wiedzy | 22 września 2021 | NR 2
0 113

Ambitne cele unijne dla recyklingu odpadów opakowaniowych to przetworzenie 65% z nich do 2025 r. i 70% do roku 2030. To także miliony ton odpadów rocznie, które wytwarzane są w procesie logistycznym i nie chodzi tu wyłącznie o opakowania jednostkowe, a o te, które niezbędne są do zabezpieczenia towaru w transporcie od producenta do odbiorcy końcowego. Są niezbędne, ale co dalej z nimi zrobić?
 


GOZ i BDO 


Wsparciem dla firm logistycznych rozwiązujących problem odpadów jest obowiązujący od roku 2020 system BDO, czyli Baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO). To zintegrowany system teleinformatyczny, w skład którego wchodzi funkcjonujący od 24 stycznia 2018 r. moduł ewidencji oraz sprawozdawczości, zgodnie z ustawą o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 r. W minionym roku po raz pierwszy przedsiębiorcy wytwarzający odpady byli zobowiązani do złożenia sprawozdania o wytwarzanych odpadach i gospodarowaniu odpadami w wersji elektronicznej za pomocą systemu BDO.
System ten służyć ma docelowo GOZ, czyli Gospodarce Obiegu Zamkniętego, w której minimalizuje się zużycie surowców i wielkość odpadów, a także emisję i straty energii poprzez tworzenie zamkniętej pętli procesów. Dzięki niej odpady z jednych procesów stają się surowcami dla kolejnych, co maksymalnie zmniejsza ilość odpadów produkcyjnych. Model GOZ to przeciwieństwo gospodarki liniowej opartej na nieustannym wzroście powodującym stale powiększające się zużycie surowców i ilości odpadów. GOZ umożliwia jak najdłuższe utrzymanie wartość zasobów i zwiększenie efektywności używania dóbr zamiast efektywności produkcji dóbr. To ważne, ponieważ przejście na model GOZ jest oficjalnym celem Unii Europejskiej, a więc i Polski, choć pewnie mało kto o tym słyszał. Skoro przejście na GOZ wydaje się nieodwracalne, warto wiedzieć, od czego centrum logistyczne lub magazynowe to przechodzenie powinno zacząć. – Od dokładnego audytu gospodarki odpadami oraz identyfikacji problemów – mówi Grzegorz Gałka prezes zarządu FM Solutions. Jego zdaniem, w centrach logistycznych powstaje sporo odpadów, z którymi trzeba wiedzieć, co należ zrobić. 
Mówią o tym przepisy prawa, które dotyczą podmiotów wytwarzających odpady oraz gospodarujących nimi, zobowiązanych w obu przypadkach do prowadzenia ewidencji odpadów, nazywanych dalej wytwórcami zobowiązanymi do prowadzenia ewidencji odpadów. 
Roczne sprawozdanie BDO sporządza się właśnie w oparciu o ewidencję. Dlatego też ważne jest bieżące monitorowanie masy wytwarzanych odpadów zgodnie z warunkami posiadanej decyzji administracyjnej obejmującej wytwarzanie odpadów. Sprawozdania takie firma przygotowuje sama lub za pośrednictwem wyspecjalizowanych firm. Jest ona też zobowiązana do magazynowania odpadów, czyli wstępnego magazynowania odpadów przez ich wytwórcę, o czym trzeba pomyśleć już na etapie projektowania centrum dystrybucji. 


Jak to zebrać?


Jak mówi Ireneusz Kozber, dyrektor logistyki Millano Group, projekt CD brał pod uwagę zarówno magazynowanie surowców, jak i opakowań. Zaplanowano strefy kompletacji wyrobu gotowego, drogi komunikacyjne do przemieszczania zapasów, obsługi magazynowej oraz realizacji procesu przyjęć, pickingu i wydań z magazynu. 
– Pod uwagę braliśmy również przepływ odpadów opakowaniowych z poszczególnych stref pickingu, które pochodzą z dekompletacji palet wyrobów gotowych, gdzie kartony są pobierane pod zlecenia klientów – dodaje Ireneusz Kozber. 
Wówczas sama zbiórka odpadów już jest dużo łatwiejsza. W Millano Group wyznaczono stałe miejsce na pojemnik na opakowania kartonowe w strefie konfekcji. 
Gdy się zapełnia, jego zawartość trafia do kontenera zlokalizowanego przy najbliższej rampie. Część elementów opakowania jest odzyskiwana w trakcie kompletacji i ponownie wykorzystywana. Podobnie dzieje się z folią, która przed zmagazynowaniem w oczekiwaniu na odbiór przez uprawnioną firmą zostaje sprasowana. Odbiory następują zgodnie z ustalonym harmonogramem. 
Jak mówią przepisy, wstępne magazynowanie odpadów przez wytwórcę odbywa się w miejscu ich wytworzenia rozumianego jako teren zakładu, w którym odpady zostały wytworzone, a nie w konkretnym miejscu na obszarze tego zakładu. Ogólne wymagania związane z magazynowaniem odpadów zawiera art. 25 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Warto przy tym pamiętać, że magazynowanie odpadów dozwolone jest wyłącznie w ramach wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów. Oznacza to, że nie ma odrębnych decyzji, na podstawie których odpady mogą być magazynowane. Jak długo można je magazynować? Jeden rok w przypadku odpadów niebezpiecznych i odpadów palnych, trzy lata w przypadku pozostałych odpadów, w tym tylko przez rok potrzebny do zebrania odpowiedniej ilości odpadów do transportu. Okresy magazynowania odpadów są liczone łącznie dla wszystkich kolejnych posiadaczy tych odpadów. Żeby ten proces kontrolować, wprowadzono obowiązek wskazywania daty rozpoczęcia magazynowania odpadów niebezpiecznych na etykiecie. Z nieco innej perspektywy na odpady patrzy Krzysztof Betker, menedżer operacyjny Vita Polymers Poland, którego zdaniem firmy same mogą wybrać: samodzielne zarządzanie procesem gospodarowania odpadami lub zlecenie tego firmie zewnętrznej.
– Na rynku polskim jest wiele firm, które w formule shop in shop są w stanie to robić – mówi Krzysztof Betker i zwraca uwagę na politykę opakowaniową w ramach działów zakupów lub zaopatrzenia. 
– Po stronie dostawców mamy tak naprawdę dostawy surowca lub komponentów, które muszą być „zabezpieczone” opakowaniem np. kartonowym, ale również możemy włączyć w obieg różnego rodzaju opakowania wielokrotnego użytku, które znacząco zmniejszają udział tzw. odpadów komunalnych, takich jak karton, folie czy stretch i ułatwiają tym samym zarządzanie – dodaje Krzysztof Betker.


Inżynier opakowaniowy


Jego zdaniem, każda firma powinna mieć swego inżyniera ds. opakowań odpowiedzialnego za definiowanie opakowania u dostawców oraz definiowanie punktów kolekcjonowania różnego typu (rodzajów) odpadów na terenie firm włącznie z określeniem czasu i ilości ich odbioru.
Taki inżynier, zgodnie z przepisami, powinien odpowiadać także za dotrzymanie limitów magazynowania, zapewnienie wizyjnego systemu kontroli miejsc magazynowania odpadów. Jego zwierzchnik natomiast powinien zadbać o zagwarantowania środków finansowych niezbędnych do pokrycia możliwych do wystąpienia kosztów zastępczego usunięcia odpadów lub kosztów akcji gaśniczej, ponieważ magazynowanie odpadów musi być prowadzone zgodnie z wymaganiami przeciwpożarowymi wynikającymi m.in. z przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 lutego 2020 r. w sprawie wymagań w zakresie ochrony przeciwpożarowej. To nie jedyne zobowiązania finansowe, bo np. sankcje dotyczące naruszeń w zakresie magazynowania lub monitorowania odpadów wynoszą nie mniej niż 5000 zł i nie mogą przekroczyć 1000000 zł.
Żeby o coś dbać, trzeba wiedzieć, ile tego czegoś jest. 

Sebastian Kaczmarski
Central Fulfilment Operations Manager PL IKEA Group


Jednym z kluczowych wyzwań jest znalezienie odbiorców odpadów, którzy pomogą nam zamknąć obieg, czyli wykorzystać je ponownie w naszym własnym łańcuchu dostaw, np. poprzez użycie ich w nowych produktach. Jest to jeden z najważniejszych naszych celów obszarze zrównoważonego rozwoju. W pierwszej kolejności skupiamy się na znalezieniu rozwiązania na zamknięcie obiegu kartonów i folii. Temat jest opracowywany globalnie przez całą firmę IKEA. Chcemy, by Polska była jednym z pilotażowych krajów nowych rozwiązań. Pracujemy również nad zaadresowaniem zwiększającej się liczby opakowań ze względu na rosnący udział sprzedaży online, która wymaga z jednej strony opakowań transportowych, a z drugiej generuje odpady w postaci opakowań zbiorczych, na co wpływ ma pobieranie pojedynczych sztuk artykułów. 


– Ilość odpadów opakowaniowych z podziałem na konkretne frakcje i z przypisanymi kodami jest stale monitorowana na podstawie kart ewidencji odpadów – kontroluje to baza BDO. Karty stanowią źródło informacji również dla nas – wiemy dzięki temu, jakie odpady trafiły do utylizacji w skali całego przedsiębiorstwa – mówi Anna Poszelężna-Skotarek, szef ochrony środowiska i bezpieczeństwa produktów specjalnych w DB Schenker.
DB Schenker, podobnie jak inni, korzysta z firmy koordynującej gospodarkę odpadami we wszystkich jednostkach przedsiębiorstwa i poszukującej odpowiedniego odbiorcy konkretnych frakcji odpadów w celu obniżenia kosztów. Kierując się potrzebą obniżenia emisji CO₂, DB Schenker stara się maksymalnie wykorzystać kubaturę kontenerów, aby ograniczyć częstotliwość odbiorów. Do tego wykorzystuje belownice, prasokontenery, w których odpady nie są narażone na działanie czynników atmosferycznych, takich jak deszcz, śnieg, oraz kontenery otwarte.

Krzysztof Betker
menedżer operacyjny Vita Polymers Poland


W naszej firmie system jest zorganizowany tak, że operator procesu ma wagonik na resztki pianki z procesu i odprowadza go, gdy jest zapełniony do strefy belowania, gdzie całość jest „przetwarzana” w kostki, które finalnie w 100% zostają ponownie wykorzystane do procesu produkcji. Podobnie jest z kartonem, tylko ten jest odbierany finalnie przez firmę zewnętrzną. Uzupełnieniem tego systemu jest możliwość dostarczenia pianek z użyciem wózka widłowego, jeśli to konieczne. 
W poprzednich firmach miałem sposobność organizować system dostaw komponentów do gniazd produkcyjnych z zastosowaniem kolejek i ten system „sprzęgłem” z wywozem odpadów. Odpady zgromadzone były w wagonikach i w pętlach zwrotnych ww. kolejek wywożone do jednego punktu z kompleksem pras i belownic, gdzie to było przetwarzane.


Inżynier do spraw opakowań nie tylko wie, ile czego jest, ale też definiuje opakowanie od dostawcy i zbiera dane w formie PFEP (z ang. Plan For Every Part), który zawiera nie tylko parametry i sposób wykorzystania każdej części, ale i informacje o tym, czym jest dane opakowanie – wielokrotnego lub jednorazowego użytku. Dzięki temu PFEP informuje o...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy